سندرم شوگرن چیست؟
هادی نژاد  ۱۳۹۶/۱۰/۰۱ | ۰ | ۳۸۱۳

سندرم شوگرن چیست؟

آشنایی با انواع، علائم و راه های درمان بیماری شوگرن

چشم بیماران مبتلا به سندرم شوگرن آنچنان خشک می‌شود که احساس می‌کنند سنگریزه در آن وجود دارد، چون این بیماران اشک ندارند و دچار خشکی چشم می شوند. علاوه بر این، خشکی دهان نیز در این بیماران شایع است چرا که بزاق در دهان ترشح نمی‌شود و وقتی یک خوراکی سفت مثل بیسکویت می‌خورند، به داخل دهان می‌چسبد. خشکی چشم و خشکی دهان اصلی ترین علائم سندرم شوگرن محسوب می شوند، ولی این بیماری خود ایمنی می‌تواند نقاط و اندام‌های دیگری از بدن را هم درگیر کند.

سندرم شوگرن چیست؟

سندرم شوگرن دو نوع اولیه و ثانویه دارد. سندرم شوگرن اولیه خود به‌ خود و بدون هیچ دلیلی ایجاد می‌شود، زیرا سیستم دفاعی بدن گاهی نمی‌تواند خودی را از بیگانه تشخیص دهد و به بافت‌های خودی که بیشتر مخاط‌ها هستند، حمله می‌کند. شوگرن ثانویه نیز معمولا با بیماری‌های خود ایمنی‌ دیگر مثل لوپوس، آرتریت روماتویید، روماتیسم عضله و… همراه است. در هر دو نوع این بیماری، اصلی ترین علائم شوگرن خشکی مخاط‌هاست. حتی برخی از این بیماران دچار خشکی مخاط روده و در نهایت یبوست‌ های شدید می‌شوند. در برخی هم مخاط ناحیه تناسلی خشک می‌شود که این مشکل بیشتر در زنان دیده می‌شود.

هر خشکی دهانی سندرم شوگرن نیست مثلا در افراد مسن هم گاهی خشکی دهان دیده می‌شود و ربطی به این بیماری ندارد. گاهی هم بدون هیچ دلیل خاصی فرد دچار خشکی دهان می‌شود که درمان ساده‌ای دارد.

 

سندرم شوگرن


علت سندرم شوگرن

اغلب بیماری‌های خود ایمنی منشاء ژنتیکی دارند و به وسیله ژن، شانس انتقال شوگرن از مادر به فرزند وجود دارد. حالا اگر این فرزند در شرایط ویژه قرار بگیرد، ژن غالب شود، ژن در پدر بچه هم وجود داشته باشد، امکان دارد او هم دچار سندرم شوگرن شود. این ژن ممکن است به نسل‌های بعدی هم منتقل شود و بعد از چند نسل، در یک نفر خود را نشان دهد. به همین دلیل به مادران نگران از انتقال بیماری‌ به فرزندشان می‌گوییم مگر خواهر یا برادر شما به سندرم شوگرن مبتلاست؟ مگر مادرتان مبتلاست؟ اغلب جواب منفی است. پس این موضوع به غالب بودن ژن و قدرت آن بستگی دارد. بیماری‌های خود ایمنی هر چه زودتر تشخیص داده شوند، درمانشان موفق‌تر خواهد بود.

 

شوگرن


تشخیص سندرم شوگرن

اصلی‌ترین راه تشخیص سندرم شوگرن معاینه بالینی دقیق و گرفتن شرح‌ حال درست است. البته بیماری‌های خود ایمنی درمان قطعی ندارند و فقط می‌توان آنها را کنترل کرد تا هم عوارض بیشتری ایجاد نکنند و هم بیماری خفیف شود. 

 

تشخیص شوگرن


درمان سندرم شوگرن

اگر فرد بیماری شوگرن ثانویه داشته باشد، ابتدا باید علت سندرم شوگرن در او شناسایی شود و نمی‌توانیم بگوییم مثلا خشکی دهان را با آب خوردن برطرف می‌کنیم،  اگر سندرم شوگرن اولیه هم باشد، در دراز مدت امکان دارد ارگان‌های دیگر بدن را نیز درگیر کند. یکی از ارگان‌هایی که امکان درگیری آن زیاد است، مخاط دهان است چون خشکی دهان و ترشح نشدن بزاق باعث بروز عفونت‌های لثه است و دندان‌ها در محل اتصال به لثه شروع به تخریب می‌کنند. گاهی هم بیمار به علت خشکی مخاط دهان دچار سرفه‌های مکرر می‌شود بدون این‌ که بداند علت چیست. خشکی چشم هم امکان دارد زخم قرنیه را در پی داشته باشد و حتی گاهی متاسفانه باعث سوراخ شدن قرنیه می‌شود و باید حتما برای پیشگیری از این اتفاق از اشک مصنوعی استفاده شود.

گاهی علائم عمومی دیگری مثل تب، خستگی، ضعف و بی‌حالی نیز همراه علائم شوگرن پیدا می شوند. این بیماری اندام‌های حیاتی مثل ریه را درگیر می‌کند. غدد بنا گوشی هم که در حالت عادی قابل لمس نیستند، ممکن است در اثر این بیماری ملتهب و بزرگ شوند. همه اینها اهمیت درمان به موقع سندرم شوگرن را -چه از نوع اولیه و چه از نوع ثانویه- نشان می‌دهد.

درمان‌ شوگرن، ابتدا از بین بردن خشکی مخاط‌‌هاست مثلا اگر بیمار دچار خشکی چشم است، اشک مصنوعی برایش تجویز می‌شود تا به طور دائم از آن استفاده کند و قرنیه‌ آسیب نبیند. اگر مخاط دهان خشک باشد، به بیمار توصیه می‌شود مرتب آدامس‌‌های بدون قند بجود تا مخاط دهان تحریک شود و بزاق ترشح کند یا همیشه ظرف آبی همراهش باشد. البته لازم نیست مدام آب بخورد چون در صورت نوشیدن بیش از حد آب، امکان دارد دچار مسمومیت با آب شود بنابراین فقط کافی است آب را در دهانش بگرداند.

 

درمان قطعی شوگرن


نکاتی که بیماران مبتلا به سندرم شوگرن باید رعایت کنند

این بیماران باید به حفظ بهداشت دهان و دندان خیلی اهمیت بدهند و خمیر دندان‌های مخصوصی هم وجود دارد که از بروز عفونت در دهان جلوگیری می‌کند یا می‌توانند از خمیر دندان‌های ضد حساسیت که مخاط را تحریک نمی‌کند، استفاده کنند. اسپری‌هایی هم وجود دارد که مرطوب‌ کننده دهان هستند. اگر بیماری سیستمیک باشد داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی هم تجویز می‌شود. معمولا اگر شوگرن خفیف باشد، همین درمان‌ها کافی خواهد بود در غیر این صورت ممکن است لازم باشد داروهایی تجویز شود که عملکرد سیستم ایمنی را تنظیم یا در موارد شدیدتر، سرکوب کند. امروزه برای موارد خیلی شدید این بیماری، داروهایی وجود دارد که از عوارض سندرم شوگرن جلوگیری می کنند.

سندرم شوگرن در زنان شایع‌ تر است!

تحقیقات نشان می دهند بیماری‌های خود ایمنی در زنان شیوع بیشتری دارند و سندرم شوگرن هم از این قاعده مستثنا نیست. همراهی سندرم شوگرن با بیماری لوپوس و آرتریت روماتویید نشان می‌دهد این بیماری در زنان جوان و میانسال شیوع بیشتری دارد.

 

درمان بیماری شوگرن

 


منبع:

بعدی قبلی