علائم اندومتریوز
هادی نژاد  ۱۳۹۶/۱۰/۰۱ | ۰ | ۳v۵v

علائم اندومتریوز

اندومتریوز یکی از سه عامل مهم در ناباروری زنان به شمار می آید

اندومتریوز مشکلی است که خیلی از زنان در دوران طلایی برای بارداری با آن دست و پنجه نرم میکنند. این مشکل زمانی به وجود می آید که یکی از بافت هایی که درون رحم وجود دارد، شروع به رشد کردن خارج از رحم میکند. البته این اتفاق همیشه باعث بروز علائم خاصی نمیشود. توده های این بافت رحم که خارج از رحم رشد میکنند را به اصطلاح ایمپلنت می نامند. ایمپلنت ها معمولا روی تخمدان ها، لوله های فالوپ، دیواره ی خارجی رحم، روده ها و یا دیگر ارگان های داخل شکم می رویند. البته در برخی موارد بسیار نادر، آنها در مناطقی فراتر از شکم نیز رشد می کنند.


اندومتریوز

اندومتریوز چگونه مشکل ساز می شود؟

داخل رحم بافتی به نام اندومتر وجود دارد که هر ماه توسط هورمون های بدن تحریک میشود تا ضخیم شده و برای دریافت کردن و پذیرایی از تخمک آماده شود. اگر خانمی باردار شود، تخمک بارور شده به اندومتر می چسبد و شروع به رشد می کند. در غیر این صورت اندومتر متلاشی شده و بدن آن را به صورت خون دفع میکند. این در واقع مراحل چرخه ی پریود است.

زمانی که بیمار به اندومتریوز مبتلا شود، ایمپلنت های بافت خارجی رحم دقیقا مانند بافت داخل رحم عمل میکنند. یعنی بافت های خارج از رحم، در طول دوران پریود ضخیمتر شده و پس از پایان این دوره متلاشی شده، فرو می ریزند و خون ریزی میکنند. اما مشکل اینجاست که این ایمپلنت ها خارج از رحم هستند و نمی توانند با جریان خون از بدن خارج شوند. ایمپلنت ها می توانند تحریک شوند و درد زیادی داشته باشند. گاهی اوقات نیز بافت های اسکار و کیسه های پر از مایعات (کیست) ایجاد میکنند. بافت های اسکار یا بیماری کیست  تخمدان باعث میشوند که بارداری سخت شود.


پریود

 

چه چیزی باعث اندومتریوز می شود؟

متخصصین هنوز نمی دانند که چه چیزی باعث می شود که بافت اندومتریال خارج از رحم رشد کند. اما چیزی که مشخص شده این است که هورمون زنانه استروژن این وضعیت را بدتر میکند. بانوان در طول دوران طلایی بارداری سطح استروژن بسیار بالایی دارند. در طول همین دوران – یعنی از نوجوانی تا حدود 40 سالگی – هم هست که خانم های زیادی به اندومتریوز مبتلا می شوند. سطح استروژن بدن بانوان پس از دوران یائسگی پایین می آید و علائم اندومتریوز معمولا از بین می روند.


درد پریود

 

علائم اندومتریوز چیست؟

علائم متداول عبارتند از:

  • درد. قسمتی که دردناک میشود بستگی به جایی دارد که ایمپلنت ها رشد کرده اند. درد می تواند در قسمت پایین شکم، مقعد، واژن یا پشت کمر احساس شود. امکان دارد بیمار تنها در طول دوره پریود درد را حس کند اما شاید درد همیشگی هم باشد. برخی از زنان به هنگام برقرار کردن رابطه ی جنسی، دستشویی کردن و یا در طول دوره ی تخمک گذاری درد بیشتری احساس میکنند.
  • خون ریزی غیر عادی. برخی از زنان پریود های سنگین، لکه بینی یا خون ریزی بین پریودها، خون ریزی پس از برقراری رابطه ی جنسی یا مشاهده ی خون در ادرار را تجربه می کنند.
  • مشکل هنگام اقدام برای بارداری (ناباروری). این تنها علامتی است که برخی از زنان آن را مشاهده خواهند کرد.

در صورت مشاهده ی علائم اندومتریوز به متخصص زنان مراجعه کنید، هرچند که اندومتریوز در بانوان مختلف متفاوت عمل میکند. برخی از زنان حتی نمی دانند که به این بیماری مبتلا شده اند و تنها زمانی به این موضوع پی می برند که در بارداری مشکل داشته یا به خاطر مشکل دیگری آزمایش داده باشند. برخی گرفتگی های ملایمی دارند که فکر می کنند طبیعی است و برای برخی دیگر خون ریزی و درد آن قدر زیاد است که آنها را از فعالیت های روزمره باز می دارد.


درمان اندومتریوز

 

تشخیص اندومتریوز چگونه است؟

مشکلات مختلفی هستند که می توانند باعث بروز درد پریود شوند. 

برای تشخیص اندومتریوز باید اقدامات زیر صورت پذیرد:

  • دکتر در مورد علائم، پریود های بیمار و سوابق پزشکی و خانوادگی او سوال هایی خواهد پرسید. این مشکل گاهی می تواند ارثی باشد.
  • متخصص زنان معاینه های لگنی را انجام خواهد داد. در این مرحله امکان دارد پزشک تمام قسمت های تحتانی بدن را معاینه کند.

اگر به نظر برسد که بیمار به اندومتریوز مبتلا است، دکتر ابتدا توصیه خواهد کرد که برای چند ماه دارو مصرف شود. اگر با مصرف دارو وضعیت بیمار بهتر شود، احتمالا بیمار به اندومتریوز مبتلا بوده است. اما برای تشخیص اندومتریوز و یافتن علایم کیست تخمدان، بیمار باید سونوگرافی، MRI یا سی تی اسکن شود تا تصویری از داخل شکم او به دست بیاید.

تنها راه برای اینکه دکتر قطعا متوجه شود بیمار به اندومتریوز مبتلا است، نوعی جراحی به نام لاپاروسکوپی است. طی این جراحی، پزشک لوله های بسیار نازک را که به دوربین کوچکی مجهز است از طریق برش کوچکی روی شکم، وارد بدن بیمار کرده و به معاینه ی داخل بدن بیمار می پردازد. در طی این جراحی اگر پزشک با ایمپلنت، بافت اسکار یا کیست خونی مواجه شود، می‌تواند آنها را از بدن خارج کند.


ناباروری زنان

 

روش های درمان اندومتریوز چیست؟

درمان قطعی برای این بیماری زنان وجود ندارد اما می توان به راحتی و با انجام مراقبت های ویژه با آن مدارا کرد. 

دکتر امکان دارد در ابتدا درمان های مختلفی را در پیش بگیرد تا مطمئن شود کدام راه درمانی بیشتر از بقیه با بدن بیمار سازگار است. اما باید دانست که با انجام هر کدام از این روش های درمانی، امکان بازگشت علائم وجود دارد.

راه های درمان اندومتریوز به نسبت اینکه بیمار تنها بخواهد دردش را کنترل کند و یا اینکه بخواهد باردار شود متفاوت خواهد بود. برای درد یا خون ریزی می توان از دارو یا جراحی استفاده کرد اما برای بارداری بیمار حتما باید تحت عمل جراحی قرار بگیرد تا ایمپلنت ها از بدنش خارج شوند.

 

درمان قطعی اندومتریوز

 

روش های درمان اندومتریوز عبارتند از:

  • استفاده از مسکن های عمومی که در واقع داروهای ضد التهاب هستند و برای کم کردن خون ریزی و درد استفاده می شوند.
  • قرص ضدبارداری معمولا برای درمان اندومتریوز استفاده می شوند و بسیاری از زنان می توانند سال ها بدون ترس از عوارض از آنها استفاده کنند. اما در صورتی که بیمار بخواهد باردار شود، نمی تواند از آنها استفاده کند.
  • درمان هورمونی یا هورمون تراپی: این درمان پریود های بیمار را متوقف کرده و ایمپلنت ها را کوچک می کند. اما این درمان می تواند عوارض داشته باشد و ممکن است با پایان دوره ی درمان، درد به بدن بیمار بازگردد. درست همانند استفاده از قرص های ضد بارداری، هورمون تراپی نیز از باردار شدن جلوگیری می کند.
  • لاپاروسکوپی: برای برداشتن ایمپلنت ها و بافت های اسکار باید از این روش استفاده شود. این جراحی درد را کاهش داده و امکان دارد شانس بارداری بیمار را بالاتر ببرد.

به عنوان آخرین درمان آندومتریوز برای درد بسیار شدید، بیمار می تواند رحم و تخمدان های خود را بردارد که با  این عمل هیسترکتومی (برداشتن رحم) و یا اوفورکتومی (برداشتن تخمدان) گفته می شود. اگر تخمدان ها برداشته شوند، سطح استروژن بدن بیمار پایین آمده و در نتیجه احتمالا علائم بیماری از بین خواهند رفت. اما این مشکل نیز وجود دارد که شاید بیمار دچار یائسگی شود و قطعا دیگر بچه دار نخواهد شد.

اگر بیمار نزدیک به دوران یائسگی خود باشد، به او توصیه می شود که با دارو وضعیت خود را کنترل کند تا یائسگی اش فرا برسد. چرا که با آغاز دوران یائسگی و متوقف شدن دوره های پریود، معمولا اندومتریوز متوقف می شود.


عوارض اندومتریوز

 

مشکلات و عوارض اندومتریوز

اندومتریوز بیماری متداول و دردناکی است که حدودا 5.5 میلیون نفر را در آمریکای شمالی تحت تاثیر خود قرار داده و یکی از سه عامل مهم در ناباروری زنان به حساب می آید. 

مشکلات اندومتریوز از اینجا آغاز می شود. در طول یک چرخه ی پریود منظم و طبیعی، بافت رحم که اندومتر نام دارد شروع به ضخیم شدن می کند تا برای پذیرایی از تخمک و بارداری آماده شود. اگر زنان در آن ماه باردار نشوند، بدن آنها اندومتریوم را در طول قاعدگی دفع می کند و این روند دوباره تکرار می شود. در اندومتریوز، به دلایلی که هنوز پزشکان به قطعیت دلیل آن را نمی دانند، اندومتر در خارج از رحم و در نواحی که نباید به وجود بیاید رشد می کند. این عارضه می تواند روی تخمدان ها، لوله های فالوپ، اعضای دیگری که از رحم پشتیبانی می کنند و روی پوشش حفره ی لگن به وجود بیاید. گاهی اوقات رشد نامتعارف اندومتر روی دیگر قسمت ها بدن نظیر گردن رحم، مهبل، مقعد، مثانه، روده و دیگر قسمت ها نیز مشاهده می شود.

مشکل اینجاست که این بافت کاملا مانند بافت آندومتری عمل می کند. یعنی در دوران پریود از روی رحم فرو می ریزد اما به این علت که درون رحم نیست، نمی تواند با خون ریزی های ماهیانه از بدن دفع شود. در نتیجه مشکلات اندومتریوز می تواند باعث مزاحمت برای بیمار، التهاب و به وجود آمدن بافت های اسکار شود. به وجود آمدن این بافت می تواند از خارج شدن تخمک از تخمدان یا بارور شدن آن توسط اسپرم جلوگیری کند. همچنین می تواند باعث زخم شدن یا مسدود شدن لوله های فالوپ شود که در نتیجه ی این اتفاق تخمک و اسپرم با یکدیگر برخورد نخواهند کرد.

به علاوه ی ناباروری، اندومتریوز عوارض دیگری نیز دارد:

  • درد در قسمت های تحتانی و اطراف لگن
  • مقاربت دردناک
  • ادرار دردناک
  • دردناک شدن حرکات روده ها
  • دل درد شدید
  • درد در قسمت پایینی کمر
  • پریودهایی با خون ریزی شدید یا لکه بینی بین دوره های پریود
  • خستگی زیاد

اما در بدن برخی از بانوان که به مشکلات اندومتریوز مبتلا هستند علائمی مشاهده نمی شود.


اندومتریوز در بارداری

 

اندومتریوز و بارداری

اکثر زنانی که به اندومتریوز مبتلا هستند می توانند به صورت طبیعی باردار شوند. اما اگر خانمی باردار نشود، امکان اینکه مشکل از اندومتریوز باشد وجود دارد. برای اینکه این موضوع مشخص شود، پزشک عمل لاپاروسکوپی را پیشنهاد خواهد داد. در طول این جراحی، پزشک دوربین بسیار کوچکی را وارد شکم بیمار می کند و با استفاده از آن به دنبال بافت های غیرطبیعی اندومتریال می گردد. همچنین ممکن است برای اطمینان بیشتر از روش بیوپسی یا تکه برداری نیز استفاده شود. اگر مشخص شود که بیمار به اندومتریوز مبتلا است، با توجه به شدت بیماری، گزینه های درمانی مختلفی به او توصیه می شود.

مصرف دارو به همراه جراحی و یا به تنهایی، معمولا التهاب را کم کرده و درد را کاهش می دهد. اگر بیمار و پزشک به توافق برسند، جراح طی یک عمل جراحی بافت های مشکل ساز را از بدن خارج می کند. شانس بارداری برخی از بانوان با انجام این عمل لاپاراسکوپی بد شدت افزایش می یابد. اما باید بدانید که ابتلا به اندومتریوز در کل شانس بارداری بانوان را کاهش می دهد.

به این علت که برخی از بانوانی که به اندومتریوز مبتلا هستند در تخمک گذاری مشکل دارند، استفاده از داروهای باروری برای تحریک و القاء تخمک گذاری نیز می تواند یک گزینه باشد. همینطور ممکن است به دلایلی از هورمون های تزریقی هم استفاده شود. به محض اینکه مشکل تخمک گذاری حل شد، پزشک ممکن است روش لقاح مصنوعی را برای بارداری پیشنهاد دهد. در این روش، اسپرم به صورت مستقیم داخل رحم تزریق می شود تا برخورد آن با تخمک راحت تر شود.

به خاطر داشته باشید که برخی روش های درمانی استاندارد برای درمان اندومترویز می توانند از بارداری جلوگیری کنند و یا مشکلاتی برای نوزاد ایجاد کنند. پس زمانی که به متخصص زنان مراجعه می کنید، او را مطلع کنید که می خواهید باردار شوید.


منبع:

بعدی قبلی